Gender-neutrale voornaamwoorden

[Gabriël]

Ik zat te denken, als alternatief voor hij/haar hem/haar en zijn/haar zou die en diens ook kunnen.
Vraag het aan hem - Vraag het aan die.
Zij staat daar - Die staat daar.
Dat is zijn jas - Dat is diens jas.

Wat vinden jullie ervan?

Zelf heb ik als androgyn dat ik liever met iets anders aangesproken word dan hij/zij omdat beide voor mijn gevoel niet echt past. In het Engels heb je daarin diverse opties, waarin 'they' als enkelvoud het meest gebruikt wordt. Maar in Nederland loop ik ertegen aan dat er eigenlijk niet echt iets is. En 'het' is weer meer voor objecten, vind ik.

Maar ja, ik vrees dat het lastig gaat worden om dat in heel Nederland te introduceren?

(ter verduidelijking: ik ben gewoon opzoek naar een mogelijke oplossing, niet dat ik per se deze oplossing wil ofzo Meer als brainstormen ofzo.)

[Zef]

Wat vinden jullie ervan?

Afgrijselijk. Zonde van de Nederlandse taal.

[Gabriël]

Haha, dat is in elk geval duidelijk.

Het is ook overigens niet dat ik het per se wil invoeren ofzo. Maar meer een gedachtespinsel, op zoek naar een mogelijke oplossing voor het gebrek aan een onzijdige hij/zij variant.

[hX2eDVx3]

Ik gebruik meestal 'diegene' als ik het gender-neutraal wil houden, of ik probeer het op een andere manier te zeggen waardoor er geen hij/zij in voorkomt. Ik heb ook weleens zhij of zhaar gelezen maar ik zou niet weten hoe je dat moet uitspreken.

In het Engels heb je 'they' als enkelvoud dat als gendeur-neutraal gebruikt kan worden. In het Nederlands doe ik dat ook weleens, al werkt dat een beetje stom omdat het dan 'ze' wordt. Je krijgt dan zoiets als 'ze staan daar'. Het is misschien een beetje verwarrend maar beter dan mensen met het verkeerde voornaamwoord aanspreken.

[Merle]

Ergens vind ik het wel een klein beetje vreemd aanvoelen om iemand met 'die' aan te duiden. Ik vind het lastig om er precies mijn vinger op te leggen, maar om de één of andere reden heb ik het gevoel dat ik iemand ontmenselijk op deze manier. Misschien omdat het woordje 'die' in dit soort situaties meestal samengaat met een ander woord die die persoon als persoon omschrijft. Door 'die' zelfstandig te gebruiken impliceer je dan misschien ook dat de persoon die aangeduid wordt te onwaardig is om als persoon beschreven te worden of om daar in ieder geval de moeite voor te nemen. In die zin is 'diegene' denk ik inderdaad een betere keuze. Maar aan de andere kant vind ik 'die' ergens ook wel weer leuk gevonden, zeker aangezien er in tegenstelling tot de afleiding van 'zhaar' uit 'zhij' ook een mooier bezittelijk voornaamwoord (diens) te vormen is. Lastig dus!

Ik heb ook weleens zhij of zhaar gelezen maar ik zou niet weten hoe je dat moet uitspreken.

Volgens mij spreek je 'zh' gewoon als een gewone 'z' uit: zij en zaar. Alhoewel je er misschien ook voor zou kunnen kiezen om het als een soort 'ze' + 'h' uit te spreken: zehij en zehaar.

[Laurens2]

Zelf heb ik als androgyn dat ik liever met iets anders aangesproken word dan hij/zij omdat beide voor mijn gevoel niet echt past.

Als je dat liever hebt dan houd ik daar rekening mee als ik naar jou refereer maar ik vind het een beetje, hoe zeg ik het.. Het klinkt alsof je je meer voelt dan degene over wie je het hebt. Als je zegt "die daar", klinkt het nogal minderwaardig over die persoon in mijn ogen. Terwijl jij (en de rest) dat niet verdienen.

Of gewoon de naam blijven zeggen:

Vraag het aan Mark.
Mark staat daar.
Dat is Mark's jas.

[Gabriël]

@ Marissa: Ohja, diegene is inderdaad ook een mogelijkheid. En ook een die verder niet minderwaardiger overkomt.
Zelf vind ik met zhaar en zhij dat ze schriftelijk wel duidelijk verschillend zijn, maar als je het uitspreekt valt een h achter een andere letter vrij snel weg, waardoor het snel weer klinkt als "zij".

@ Merle: Ja, die kan soms wel iets onmenselijker klinken. Maar ik denk dat het ook daarmee te maken heeft met hoe je het zegt, qua intonatie enzo. Met een neerbuigende toon klinkt het inderdaad snel alsof die persoon minderwaardig is, maar op een normale toon gebeurd dat minder snel naar mijn idee. Maar het is inderdaad iets wat wel een nadeel is met 'die' en waarom ik er zelf ook nog mijn twijfels over heb.

@ Mark: Namen zijn inderdaad altijd een goeie oplossing. Misschien ook wel de makkelijkste ja.
Ik ben er zelf nog niet over uit of ik met 'die' aangesproken wil worden, maar ik heb wel liever dat anders inderdaad mijn naam wordt gebruikt in plaats van hij of zij.

[Danielle]

Ik heb al eens eerder gezegd dat de Nederlandse taal letterlijk geen woorden heeft voor genderneutraliteit, anders dan 'het'. Dat is jammer. De oplossingen die ik hierboven zie komen op mij soms een beetje kunstmatig of geforceerd over. Dat is niet omdat ze fout zijn, maar ze zijn nieuw, nieuwe woorden zijn raar en vergen gewenning. Ik ben al lang blij dat we niet meer zo'n uitgebreide grammatica als de Duitse taal hebben, of althans niet meer gebruiken.

Het constant gebruik van namen komt op mij wat geforceerd over. Als je dat consequent doorvoert ontstaan er zinsconstructies waar de naam een paar keer voor komt. Een, beetje overdreven, voorbeeldje van wat voor zinnen je dan kan krijgen:
"Klaas staat op en pakt zijn jas, hij trekt zijn jas aan en hij gaat naar buiten."
"Klaas staat op en pakt de jas van Klaas, Klaas trekt de jas van Klaas aan en Klaas gaat naar buiten."
Behalve dat die Klaas steeds terugkomt, vier keer in deze zin werkt het ook verwarrend. Want het klinkt net of Klaas de jas van een andere Klaas pakt en aantrekt. Het bezittelijk voornaamwoord zijn kan je in het eerste deel van de zin al prima vervangen door het formele en neutrale diens "Klaas pakt diens jas..." Voor het tweede deel kan het wel, maar klinkt het misschien ietwat overdreven "... Klaas trekt diens jas aan..."

Wat ik nou moet vinden van de zhij en zhaar opties weet ik nog niet. Ik heb ook geen idee hoe het nou uitgesproken moet worden. zehij en zehaar klinkt mij heel raar in de oren. Als je die extra e-klank weglaat wordt zhij al heel snel gewoon zij in de uitspraak en gaat het gewenste effect verloren. We kunnen wellicht leren van de Engelse taal. Het Engels kent in aanspreekvormen al heel kleine subtiele verschillen tussen betekenissen. Mrs. (mevrouw) en Miss. (mejuffrouw) kunnen worden samengenomen in Ms. (wat je uitspreekt als Mizz, met een z-klank) dat is een correcte aanspreekvorm voor zowel getrouwde als ongetrouwde vrouwen. Het bezittelijk voornaamwoord their heb ik ook al in een gender-neutraal enkelvoud gebruikt zien worden. "Danielle updated their status." en "Kees updated their status." Geen idee of dat taaltechnisch ook daadwerkelijk correct is, zo goed heb ik niet opgelet op school.

[hX2eDVx3]

Ik heb ook weleens zhij of zhaar gelezen maar ik zou niet weten hoe je dat moet uitspreken.

Volgens mij spreek je 'zh' gewoon als een gewone 'z' uit: zij en zaar. Alhoewel je er misschien ook voor zou kunnen kiezen om het als een soort 'ze' + 'h' uit te spreken: zehij en zehaar.

Noem je dan niet iemand alsnog zij terwijl diegene misschien juist geen ze en zij genoemd wilt worden? Dat haalt het nut een beetje weg. Bij mij werd het iets van zehij en zehaar idd, maar dat klinkt weer zo vreemd ;_;

[Jessy]

Afgrijselijk. Zonde van de Nederlandse taal.

Kom eens met een alternatief dan?

"die" klinkt misschien niet super (mijn mening), maar het is tenminste iets. Ik ken zelf ook een paar mensen die zich niet in de twee standaardhokjes identificeren, en heb er al vaker voor gestaan dat ik er geen raad mee wist. En ja, zij zelf eigenlijk ook niet... Blijft toch een moeilijke situatie in onze taal.

Het woord "zhij" (combinatie zij/hij) ben ik wel mee bekend. Maar dat werkt alleen in geschreven taal, niet in gesproken taal.